Fisiltilar ve Ciglikar - Psikolojik ve Psikiyatrik Hizmetler

Psikologlara göre stres onu zihninde tasiyan kisiye aittir. Hepimiz ayni olaya farkli kisilerin farkli tepkiler verdigini hatta kendimizin bile ayni olaya bir gün gülüp geçerken baska bir gün sert tepki verdigimizi biliriz. Bu nedenle stres olgusu incelenirken stresin kendisi kadar ona tepki veren kisinin duygu düsünce ve davranislarinin da ele alinmasi gerekir. Stres fizyolojik ve fiziksel problemlere yol açan gerçek olay degildir. KİŞİNİN OLAYI NASIL GÖRDÜGÜ veya NASIL YORUMLADIGIDIR. Birçok olayi kontrol edemeyiz ama onlari nasil gördügümüzü kontrol edebiliriz. Üniversite ögrencilerine stresi nasil tanimladiklari sorularak yapilan bir arastirmada su cevaplar alinmis: Sikinti, kaygi, gerginlik ve üzüntü süresinin uzamasi, Etkilenmek istemedigi durumlardan etkilenme, kontrol edilemeyen bedensel tepkiler, psikolojik sorunlarin fiziksel etkileri, Bir sey yapmak istememe vb. Genelde ebeveyn, ögretmen ve arkadaslar yüksek kaygi yasayan ögrencilere:

• Ne var ki sen zaten pek çok deneme sinavina girdin buna da girebilirsin
• Alti üstü sinav abartacak ne var
• Dünyanin sonu degil ya
• Sen zaten herseyi biliyorsun yaparsin canim takma
• Her seferinde yapamayacagim diyorsun, yine yapiyorsun
• Bak arkadasin ne kadar sakin sende olabilirsin
• Hadi toparla kendini
• Dikkatli ol, dikkatini toparlarsan yaparsin diyebilmektedirler.

Yardim amaciyla söylenen bu ve benzeri cümleler kaygisi yüksek olan gencin kaygisini azaltmak yerine daha da artirir. Ögrencinin kendisini çaresiz hissetmesine yol açar. Sanki kaygi hissedilmemesi gereken ve kolay yatistirilabilir bir duyguymus gibi algianir. Bir süre sonra ögrenci kendisine döner ve herkes ne kadar sakin bir ben kaygiliyim, herkes kendisini kolayca sakinlestirebilirken ben yapamiyorum. Burada da basarisizim. Diye düsünmeye baslar. Oysa ki kaygi kolay yatistirilamaz. Kaygiyi yatistirmak için hem ögrenci hem ebeveynler, hem de egiticiler siklikla daha az etkili olan noktada müdahele ederler. Dogru çalisma yeri duygu degil düsüncedir. Dikkat odagini en fazla bozan duygu KAYGI dir. Kaygi duygusunu yasayan kisi dikkatini bedensel belirtilerine ve olumsuz sonuçlarina yönlendirir. Kaygi dikkatin yaklasik %70’ini alir ve geriye kalan sinirli dikkat ile soru okumak ve yanitlamak oldukça zorlasir. Dikkat sinirli kapasiteye sahip bilissel bir islevdir. Kaygi durumunu kim yasarsa yasasin kisiden bagimsiz olarak dikkat ve konsantrasyon islevleri bozulur. Dikkatin bedene ve olumsuz sinav sonucuna odaklanmasi ile birlikte performans düser. IPUÇLARI Fizyolojik yanitlar:

• Belirsiz fiziksel yakinmalar
• Titreme
• Sürekli yorgunluk
• Kilo artisi veya kaydi

Duygular:

• Mutsuzluk
• Öfke
• Gündüz rüya görme

Davranis:

• Patlayici öfke
• Yakinma
• Olumsuz önermeler
• Düsmanca davranis
• Kendini elestirme
• Baskalarini elestirme
• Geri çekilme

Pek çok ögrenci düsük ya da orta düzeydeki kaygiyla basa çikabilmektedir. Basa çikma girisimlerine karsin ragmen sinav kaygisi bireyin basarisini düsürecek, hatta sagligini bozacak kadar etkiliyorsa, profesyonel yardim almakta yarar vardir.