Fisiltilar ve Ciglikar Psikyatri Merkezi

Zekanın ne olduğu ya da nelerden oluştuğu konusunda net bir fikir birliği oluşmadığı için zekageriliğinin de net bir tanımı da yapılamamaktadır.  Zeka konusunda bilişsel  yetenek, sorun çözme becerisi, işlevsellikteki yeterlilik, uyum yeteneği vb. alanlara vurgulamalar yapılmıştır. Genel bir tanımla amaca yönelik uyumsal davranış olarak da açıklanmaktadır.  Zeka geriliği ise gelişme dönemlerinde ortaya çıkan biliş, dil motor ve sosyal yetenekler gibi zekanın tüm boyutlarında bozulma ile belirli zekanın yetersiz gelişimi ya da hiç gelişmemesidir. Araştırmalara göre toplumunun % 1 kadarında zeka geriliği vardır.

Zeka geriliğinintanı ölçütleri şunlardır:

1. Ortalamanın önemli derecede altında zeka işlevselliği: Bireysel olarak uygulanan zeka testinde yaklaşık 70 ya da altında bir zeka bölümünün olması.

2. Aşağıdaki alanlardan en az ikisinde o sıradaki uyum işlevinde eşzamanlı yetersizliklerin ya da bozuklukların olması: İletişim, kendine bakım, ev yaşamı, toplumsal/kişilerarası beceriler, toplumun sağladığı olanakları kullanma, kendi kendini yönetip yönlendirme, okulla ilgili işlevsel beceriler, iş, boş zamanlar, sağlık ve güvenlik.

3. Başlangıcının 18 yaşından önce olması.

Zeka geriliği düzeyine göre şu şekilde sınıflandırılmaktadır:

Hafif Derecede Zeka Geriliği

Çocuklukta konuşma biraz gecikir ancak çoğunluğunun günlük yaşamda başkaları ile iletişimi sürdürebilecek kadar konuşma yetisi vardır. Normal gelişimlerinden yavaş olsa bile yemek yeme, giyinme, tuvalet, kişisel temizlik gibi kişisel ve basit ev işlerini yerine getirebilirler. Okuma yazma gibi alanlarda özel güçlüklerle karşılaşabilirler. Kompleks bilişsel aktivite gerektirmeyen ve sorumlulukları sınırlı işlerde çalışabilirler.

Orta Derecede Zeka Geriliği

Kendine bakım ve motor becerileri geri kalmıştır. Okulda gelişim gösteremezler ama bir kısmı okuma yazma öğrenebilirler. İletişim kurup basit sosyal etkinliklere katılabilirler. 

Ağır Derecede Zeka Geriliği

Kendime bakım ve sosyal becerileri sınırlıdır. Okuma yazma öğrenemezler. Bu gruptakilerden çoğunda motor bozukluk ya da ilgili sakatlıklar görülür.

İleri derecede Derecede Zeka Geriliği

Kendilerine söylenenleri ve onlardan istenenleri anlama ve uygulayabilme yetileri ileri derecede sınırlıdır. Çoğu hareket edemez ya da hareketleri ileri derecede kısıtlıdır. Dışkı ve idrar tutamazlar. Basit düzeydeki hareketlerle sözsüz iletişim kurabilirler.

Tedavisinde eşlik eden başka bir psikiyatrik hastalık ya da kendine zarar verme davranışları varsa klinik duruma göre değişik ilaç tedavileri uygulanmaktadır.  Yetenek eksikliklerinin bulunduğu  sosyal beceriler,  kendilik kontrolü vb. alanlarda davranışçı terapinin uyum sağlamaya yardımcı olduğu bildirilmektedir.